Muốn quyên góp đồ cho một lớp mầm non mà không thành gánh nặng, hãy xin cô giáo danh sách cụ thể trước rồi mới gom. Thứ lớp học thường thiếu nhất là đồ tiêu hao (giấy, bút sáp, keo, đất nặn, khăn lau), đồ vận động (bóng, vòng, thảm) và sách tranh hợp tuổi, chứ không phải thêm thú bông hay đồ chơi nhựa. Đồ cũ phải được lọc theo tuổi trẻ, làm sạch, đóng gói theo lớp và bàn giao có ghi nhận.
Rất nhiều trường mầm non và nhóm trẻ từng nhận những thùng đồ quyên góp mà phần lớn không dùng được: đồ chơi có chi tiết nhỏ cho lớp trẻ hai tuổi, quần áo bẩn, sách giáo khoa cấp hai. Cô giáo mất công phân loại rồi lặng lẽ bỏ đi, người góp không bao giờ biết. Phần dưới giải thích lớp mầm non cần gì, những hiểu lầm hay gặp, tiêu chí lọc đồ cũ, đồ không nên góp, quy trình một đợt quyên góp và cách bàn giao.
Lớp mầm non thật sự cần gì
Bộ Giáo dục và Đào tạo có danh mục đồ dùng, đồ chơi, thiết bị dạy học tối thiểu cho giáo dục mầm non (ban hành từ năm 2010; nên hỏi trường bản đang áp dụng), chia theo nhóm tuổi nhà trẻ và mẫu giáo. Trường công lập lớn thường đã có phần cơ bản. Thứ thiếu thường xuyên lại là những thứ dùng hết rất nhanh và ít ai nghĩ tới khi quyên góp: giấy vẽ khổ lớn, bút sáp to cho tay trẻ nhỏ, màu nước, hồ dán, đất nặn, kéo nhựa an toàn, khăn lau, xà phòng rửa tay, giấy vệ sinh.
Nhóm thứ hai là đồ vận động và đồ chơi mở: bóng mềm các cỡ, vòng thể dục, dây kéo co ngắn, thảm xốp, khối gỗ to, đồ chơi xếp hình cỡ lớn, đồ chơi nước và cát. Những đồ này dùng được cho nhiều trò, nhiều độ tuổi, bền và dễ lau. Một bộ khối gỗ tốt có thể dùng cả chục năm, trong khi một món đồ chơi bấm nút phát nhạc thường hỏng sau một học kỳ.
Nhóm thứ ba tuỳ từng nơi. Nhóm trẻ độc lập ở vùng ven có khi thiếu cả những thứ trường lớn coi là đương nhiên: kệ thấp để trẻ tự lấy đồ, giá phơi khăn, thùng đựng đồ có nắp, nệm ngủ trưa. Lớp có trẻ khuyết tật học hoà nhập cần những đồ hỗ trợ riêng mà chỉ cô giáo biết rõ. Đó là lý do bước đầu tiên luôn là hỏi danh sách, không phải đoán.
Hiểu lầm hay gặp và thực tế ở lớp
Những hiểu lầm dưới đây đều xuất phát từ ý tốt. Đối chiếu với thực tế lớp học giúp món quà đi đúng chỗ.
| Hiểu lầm | Thực tế ở lớp mầm non |
|---|---|
| Đồ chơi càng nhiều càng tốt | Lớp chật, tủ ít; quá nhiều đồ làm trẻ khó tập trung và cô khó giữ ngăn nắp. Ít đồ mà tốt, xoay vòng theo chủ đề, hiệu quả hơn |
| Đồ cũ còn dùng được thì cứ tặng | Đồ cũ phải hợp tuổi, nguyên vẹn, sạch. Đồ dành cho trẻ lớn có thể nguy hiểm với trẻ dưới ba tuổi |
| Sách nào cũng có ích | Lớp mầm non cần sách tranh hợp tuổi, bìa cứng, chữ ít. Sách giáo khoa cũ, sách luyện chữ, truyện chữ dày gần như không dùng được |
| Quần áo cũ giúp trẻ nghèo | Quần áo cho trẻ cần đúng cỡ, sạch, theo mùa. Gom chung không phân loại tạo việc rất lớn cho người nhận; nhiều trường không nhận quần áo |
| Máy tính bảng, đồ chơi điện tử giúp trẻ học | Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo trẻ dưới hai tuổi không dùng màn hình và trẻ hai đến bốn tuổi dùng không quá một giờ mỗi ngày. Lớp mầm non ưu tiên đồ chơi tay chân |
| Hiện vật luôn an toàn hơn tiền | Tiền có kế hoạch chi, có báo cáo, cho phép trường mua đúng thứ cần ở gần nhà, đỡ tốn chi phí vận chuyển đồ không dùng tới |
Không có nghĩa là đồ cũ không có giá trị. Một bộ đồ chơi gỗ được giữ gìn, một chồng sách tranh bìa cứng còn tốt có thể là món quà rất đáng giá với một nhóm trẻ thiếu thốn. Vấn đề chỉ là chọn lọc trước khi gửi đi, để người nhận không phải làm thay việc đó.
Tiêu chí lọc đồ cũ cho trẻ dưới sáu tuổi
Người tổ chức đợt quyên góp nên in tiêu chí dưới đây cho nhóm phân loại. Đồ không đạt tiêu chí nào thì loại, không “để cô xem có dùng được không”.
- Chi tiết nhỏ: với lớp nhà trẻ (dưới ba tuổi), loại mọi đồ chơi có bộ phận lọt được qua lõi cuộn giấy vệ sinh, kể cả bộ phận có thể tháo ra như mắt nhựa, bánh xe nhỏ, hạt trang trí.
- Pin cúc áo và nam châm nhỏ: loại đồ chơi có ngăn pin không vặn vít, hoặc có nam châm rời. Trẻ nuốt phải hai thứ này có thể bị tổn thương rất nghiêm trọng.
- Dây và quai: loại đồ chơi kéo có dây dài, túi có dây rút, đồ có vòng quai vừa cổ trẻ.
- Nứt, gãy, cạnh sắc: nhựa nứt, gỗ có dằm, kim loại có gờ, sơn bong tróc đều loại.
- Vệ sinh: thú bông và đồ vải phải giặt được ở nhiệt độ cao; đồ nhựa phải rửa được. Đồ có mốc, mùi lạ thì loại.
- Đủ bộ: trò ghép hình thiếu mảnh, bộ xếp hình thiếu nửa, sách rách nhiều trang ít giá trị với lớp học.
- Đồ chơi mới: chọn hàng có tem hợp quy CR và ghi rõ độ tuổi theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi trẻ em (QCVN 3:2019/BKHCN); tránh hàng không nhãn mác, không nguồn gốc.
Đồ đạt tiêu chí còn cần làm sạch trước khi đóng gói: rửa đồ nhựa bằng xà phòng, phơi khô; giặt đồ vải; lau sách bằng khăn khô. Việc này tốn một buổi của nhóm tình nguyện nhưng tiết kiệm cho cô giáo nhiều buổi.
Những thứ không nên quyên góp cho lớp mầm non
Ghế ô tô trẻ em, cũi, xe đẩy cũ. Thiết bị an toàn đã qua sử dụng có thể đã hỏng bên trong mà nhìn không thấy, hoặc không còn đúng tiêu chuẩn. Trường mầm non cũng hiếm khi dùng tới.
Núm vú, bình sữa, ti giả đã dùng. Đây là đồ cá nhân, không vệ sinh được hoàn toàn để chuyển cho trẻ khác.
Thuốc, thực phẩm chức năng, đồ ăn tự làm. Bếp ăn mầm non có quy định về an toàn thực phẩm và nguồn gốc nguyên liệu. Thuốc cho trẻ phải do cha mẹ đưa theo chỉ định. Muốn hỗ trợ bữa ăn, góp tiền cho bếp theo kế hoạch của trường.
Sữa và thực phẩm cho trẻ dưới hai tuổi. Sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ có quy định riêng về kinh doanh và sử dụng; việc phát cho trẻ cần qua nhà trường và cán bộ y tế, không phát trực tiếp.
Đồ điện tử có màn hình, đồ chơi bắn đạn, súng đồ chơi. Không hợp với môi trường lớp mầm non và khuyến cáo về thời gian màn hình cho trẻ nhỏ.
Đồ có in hình thương hiệu đậm hoặc thông điệp quảng cáo. Lớp học không phải chỗ quảng bá. Áo, ba lô in logo lớn của doanh nghiệp tặng cho trẻ biến trẻ thành người mang quảng cáo.
Quy trình một đợt quyên góp từ đầu đến cuối
Một đợt quyên góp nhỏ, cho một hai lớp, có thể làm trong ba đến bốn tuần theo các bước dưới.
- Xin danh sách từ cô giáo hoặc hiệu trưởng: món gì, bao nhiêu, cho lớp tuổi nào, món nào đã đủ thì ghi rõ để khỏi nhận.
- Công bố danh sách cụ thể cho người góp, kèm tiêu chí đồ cũ và danh sách đồ không nhận. Lời kêu gọi chung chung như “ai có gì góp nấy” luôn kéo về đồ không dùng được.
- Chốt thời gian và địa điểm nhận ở chỗ của nhóm tổ chức, không phải ở trường.
- Phân loại và loại bỏ theo tiêu chí; đồ bị loại mà còn dùng được cho người lớn thì chuyển đi nơi khác, không để lại cho trường.
- Làm sạch và đóng gói theo lớp, mỗi thùng ghi lớp nhận và danh mục bên trong ở mặt thùng.
- Bàn giao có biên bản: danh mục, số lượng, người nhận ký. Hẹn giờ bàn giao ngoài giờ trẻ hoặc giờ trẻ ngủ trưa.
- Báo lại cho người góp: đã trao gì, cho đâu, món nào bị loại và vì sao. Một tháng sau, hỏi cô giáo đồ có được dùng không, để đợt sau rút kinh nghiệm.
Góp hiện vật hay góp tiền để trường tự mua
Với đồ tiêu hao, góp tiền theo dự trù của lớp thường hiệu quả hơn mua hộ. Cô giáo biết loại bút sáp nào trẻ cầm vừa tay, giấy khổ nào dán vừa bảng, đất nặn hãng nào không dính tay. Một nhóm người góp mua theo cảm nhận rất dễ mua trùng, mua thừa loại này và thiếu loại khác. Tiền đi kèm danh sách chi do trường gửi lại vừa cho trường chủ động, vừa cho người góp biết rõ tiền đi đâu.
Với đồ bền như kệ, thảm, đồ chơi vận động cỡ lớn, góp hiện vật hợp lý khi người góp có lợi thế thật: một xưởng mộc đóng được kệ thấp đúng kích thước, một người quen nhà cung cấp mua được thảm đạt chuẩn với giá tốt. Nếu không có lợi thế đó, để trường tự mua theo quy trình của họ thường đỡ rắc rối hơn, nhất là với trường công lập phải ghi nhận tài sản.
Cách kết hợp hay gặp là chia đôi: phần đồ cũ đã lọc và đồ do người góp tự làm được (khâu túi đựng đồ, đóng kệ) góp bằng hiện vật; phần đồ tiêu hao và đồ cần mua mới góp bằng tiền theo danh sách. Dù chọn cách nào, đừng để trường phải tự lo vận chuyển hay phải trả thêm chi phí cho món quà. Một đợt quyên góp khiến trường mất tiền xe chở đồ hoặc mất cả buổi chiều đi nhận là đợt quyên góp chưa nghĩ trọn từ phía người nhận.
Bàn giao và cảm ơn sao cho đúng
Thời điểm bàn giao nên do trường chọn. Mang đồ tới đúng giờ đón trẻ, khi cổng trường đông người và cô bận nhất, là cách nhanh nhất để thùng đồ bị để tạm ở một góc rồi quên. Giờ trẻ ngủ trưa hoặc cuối giờ chiều sau khi trẻ đã về thường hợp hơn, và người tổ chức có thể ngồi với cô vài phút để giải thích món nào dùng thế nào.
Biên bản bàn giao không phải là thủ tục cho có. Nó giúp nhà trường ghi nhận tài sản (với trường công lập là bắt buộc khi nhận tài trợ), giúp người góp có căn cứ khi báo lại cộng đồng, và giúp đợt sau biết đợt trước đã trao những gì. Biên bản ngắn gọn một trang là đủ: ngày, bên trao, bên nhận, danh mục, chữ ký.
Về chuyện cảm ơn: không cần trẻ cảm ơn. Trẻ mầm non không hiểu vì sao phải đứng xếp hàng nhận quà của người lạ, và nghi thức này biến một món quà thành một màn trình diễn. Nếu người góp muốn biết đồ được dùng thế nào, xin cô giáo một hai tấm ảnh đồ chơi đang nằm trên kệ lớp, hoặc vài dòng nhận xét sau một tháng. Đó là lời cảm ơn có giá trị nhất, và cũng là thông tin hữu ích nhất cho lần quyên góp sau.
Câu hỏi thường gặp
Có nên quyên góp đồ chơi cũ của con mình cho trường mầm non không?
Có thể, nếu đồ đạt tiêu chí: hợp tuổi của lớp nhận, nguyên vẹn, đủ bộ, sạch và không có chi tiết nhỏ, pin cúc áo hay nam châm rời nếu tặng cho lớp dưới ba tuổi. Nên hỏi trước xem lớp có cần loại đồ đó không, vì nhiều lớp đã đủ đồ chơi nhưng thiếu đồ tiêu hao.
Trường không nhận quần áo cũ thì gửi đi đâu?
Có thể gửi cho các điểm nhận quần áo của hội phụ nữ, hội chữ thập đỏ địa phương, các chợ đổi đồ trong khu phố hoặc những nhóm chuyên lọc và phân phối quần áo. Quần áo vẫn phải sạch, phân loại theo cỡ và mùa trước khi gửi.
Mua đồ chơi mới để tặng thì chọn thế nào?
Chọn đồ chơi mở, bền, dễ lau như khối gỗ, bóng mềm, đồ chơi xếp hình cỡ lớn, đồ chơi cát nước; có tem hợp quy và ghi rõ độ tuổi. Tốt nhất là hỏi cô giáo danh sách hoặc góp tiền để trường tự mua đúng thứ cần.
Quyên góp sách tranh cho lớp mầm non cần chú ý gì?
Chọn sách tranh hợp tuổi, bìa cứng hoặc giấy dày, ít chữ, nội dung gần gũi. Tránh sách giáo khoa cũ, sách luyện viết chữ, sách có nội dung bạo lực hay doạ nạt. Sách còn mới đến đâu cũng nên lau sạch và kiểm từng trang trước khi trao.
Có nên ghi tên người góp lên đồ chơi không?
Không nên. Ghi tên, dán nhãn lên đồ chơi biến đồ dùng chung của lớp thành đồ mang tên một người, và dán nhãn còn là chi tiết nhỏ trẻ có thể bóc ra cho vào miệng. Ghi tên người góp trong biên bản bàn giao và báo cáo là đủ.
Một nhóm nhỏ vài người có tổ chức quyên góp được không?
Được. Quyên góp cho một hai lớp, làm theo danh sách của cô giáo, cần ba bốn người trong vài tuần. Điều quan trọng là có người nhận phân loại và làm sạch, có biên bản bàn giao và có báo lại cho người góp.
